Baba tarafımız Şabanbeyzade namıyla bilinen, hicri 990 yılından beri seceresi bulunan Kayseri’nin ünlü bir ailesidir. 990 tarihlerinde Kayseri civarında Büyükbürüngüz (Bugün Mimar Sinan) isimli köyde yerleşmiş olan Şaban Ağanın ahfadından bir çok vali, defterdar ve şair mevcuttur. Dedemiz Şaban Hami Bey Vahit beyin oğlu olarak Bünyan Çağlayanı kıyısında yerleşmiş, sadeleşmiş ismiyle Bürüngüz isimli Türkmen oymağındandır ve 1879 Kayseri doğumludur. Annesi Kayseri'nin Müftü Efendiler ailesindendir. Şaban Hami Bey zamanına göre çok iyi tahsil görmüş, İstanbul Halkalı Ziraat Mektebinden mezun olmuş ve Türkiye’nin ilk ziraat ve ticaret gazetesini çıkarmıştır. Ziraate ait pek çok makalesi, tavukçuluk ve aşıcılıkla ilgili kitabı vardır. Gençliğinde edebiyatla meşgul olmuş, şiir de yazmıştır. Memuriyeti nedeniyle bulunduğu Bilecik’te kalp krizi neticesinde 1933 de vefat etmiştir. 

 

Babaannemiz, yani Behçet Kemal'in annesi Zeliha Naciye Hanım ise Balıkesir’in Çepni Türkmenlerinden Kör Mehmet Paşa'nın oğlu Kolağası Ahmet Ağa’nın kızıdır. Annesi ise Bosna Yenipazar Kaymakamının kızı Aliye Hanımdır. Aliye Hanım gayet cerbezeli, sözü dinlenen ve saygı gösterilerek Bosnalı Hanım diye anılan güçlü bir hanımdır. Babaannemiz de dedemiz gibi 1890 Kayseri doğumludur, 1967 de İstanbul’da vefat etmiştir. Dedemiz Şaban Hami Bey orman müfettişi olarak görev yaptığı Erzincan’da babaannem ile evlenmiş ve amcam Erzincan’a iki saat mesafede eski adı ile Rumekrak, yeni adı ile Tepecik köyünde, 23.7.1908 (10.7.1324) tarihinde, İkinci Meşrutiyet ilan edildiği gün  annesinin babası Kolağası Ahmet Ağa’nın evinde doğmuştur. Behçet ismi babasının amcasının ismi olarak, Kemal de hürriyet kahramanı Namık Kemal‘e izafetle verilmiştir.  ​

Soyadı Çağlar’a ise, 1934'de soyadı kanunu çıktığında, babası bir yıl önce ölmüş olduğundan, amcam kendisi karar vermiş. Muhtemelen akarsuyu çok sevdiğinden ve kendi coşkun ruhuna uygun bulduğundan olmalı. Kayseri’de kalan son aile büyüğümüz, amcamın kuzen çocuğu Rüştü Yurter’in beyanına göre kendisine bu soyadını seçtikten sonra halasının oğlu Mustafa’ya da “Ben Çağlar soyadını aldım, siz de Yurter soyadını alın”, demiş. Böylece ailenin o kanadının soyadı Yurter olmuş. Teyze tarafı ise Çağlar soyadını çok beğenmiş ve onlar da benimsemişler. Böylece teyze oğlu Kore Gazisi Albay Cemalettin’in de soyadı Çağlar olmuş. 

 

Babasının değişik şehirlerde görevde bulunması ve sık sık tayin olması nedeniyle öğrenim hayatı çok değişik okullarda başlamış, lise tahsilini Kayseri Sultanisi'nde tamamlamıştır. 1925 senesinde babasının ‘Şairlik karın doyurmaz’ diyerek ısrarla yolladığı Zonguldak Maden Mühendis Mektebi'ne yazılmış ve 1929 yılında mezun olmuştur. Okula vardığında hem mühendis olmak azmini, hem şair kalmak inadını bildiren bir manzum telgraf çekmiş babasına:

 

“Selam, ihtiram, muhabbet

Müstakbel mühendis Behçet”

 

1929 senesinde 21 yaşında yüksek maden mühendisi olarak bu mektepten mezun olmuş ve o yaz Belçika'da maden mühendislik stajına yollanmıştı. Aynı yıl Ankara’ya İktisat Vekaleti maden mühendis muavinliğine tayin olmuştu. Başkentte özellikle Türk Ocağında ve daha sonra Halkevinde o dönemin genç şairleriyle birkaç hafta içinde tanışmanın kolayını bulmuştu. “Samanpazarı yakınındaki Musevi Mahallesinde tuttuğumuz bir odadan, bir gün bu şehir bizim olacak azmiyle, küçük fakat kabarık bir sel gibi taşar sokaklara yayılıverirdik. Bazı şehir büyüklerinin, ya babalarımızın hatırı için ya da bizim uyandırdığımız sempati ile bize büyük salonlar tahsis ettiği de olurdu. O zaman coşar, konuşur, bağırır çağırırdık. Bir defasında ‘Namık Kemal’in heykeli neden yapılmıyor’ diye kıyameti koparmış ve İş bankasında bir hesap bile açmıştık” (20.Asır Haftalık Dergisi, 21.3.1953, Biraz da Edebiyat Köşe yazısı)

 

Halkevinin müdavimleri arasına girmiş, buradaki konuşma ve şiirleri ile dikkat çekmiş, sanat gösterilerinde ve milli günlerde belli başlı hatipler arasında yer almış, o günün anlamına göre yazdığı şiirler ve coşkulu, heyecanlı hitabeler Behçet Kemal’i bu tür toplantıların vazgeçilmez kişisi haline getirmiştir. Halkevlerinin açılışı münasebetiyle yazdığı ve şahsen oynadığı Çoban Piyesi, daha sonra yine kendi yazıp oynadığı Ergenekon Piyesi çok takdir görmüş, Hamdullah Suphi Tanrıöver, Ruşen Eşref Ünaydın, Falih Rıfkı Atay, Naşit Hakkı Uluğ, Cevdet Kerim İncedayı, Recep Peker, Mümtaz Ökmen gibi o yılların değerli, ünlü yazarları ve politikacıları ile yakın ilişkiler kurmuş, hepsinin sevgi ve takdirini kazanmıştır. Bu piyesler o dönemin Türk kimliğini oluşturma çabasını ve ruhunu ortaya koyan eserlerdir. 

Atatürk’ün huzurunda oynanan Ergenekon piyesi ile ilgili bir anısını Behçet Kemal Türk Hava Kurumu dergisinde şöyle anlatmıştı:

“Atatürk’ün Ankara’ya 27 Aralıkta ayak basışının yıldönümünü kutlamaya Halkevi’ndeki arkadaşlarla birlikte karar vermiştik. Reşit Galip nutuklarının en güzelini söylemiş, ben de Ergenekon ismindeki manzum ve bir perdelik piyesi bir arkadaşla birlikte oynamıştım. Birinci efsane Ergenekonla ikinci hakiki Ankara Ergenekonunu birbirine bağlayan bu piyeste, dağlar demircinin çekici ile parçalanınca Turan illeri yerine Ankara görünüyor ve kaybolan Bozkurt’un yerine Ata’nın silüeti ufukta güneş gibi parlıyordu. Ankara dekorunun önünde Seymenler müziklerine ve danslarına başlıyorlardı.

Ankaralıların gönülden kopan kadirşinaslığı ile gündüzden beri heyecan içinde olan Atatürk, bu geceki tezahürden de çok duygulanmış bizi sofrasına davet etmek lütfunda bulunmuştu. Piyesten okuttuğu parçalarla memnun, perde sonunda oyuna koyulan seymenlerin de çağrılmasını emretmişti."

​

13 Ocak 1933 de askerlik görevini yapmak üzere İstanbul'a Harp Okuluna giderken kendisine Onuncu Yıl Marşı yazması için teşvikler yapılmış, Faruk Nafiz Çamlıbel ile birlikte hazırladıkları marş Cumhuriyetin Onuncu Yıl Marşı olarak hükümetçe kabul edilmiş ve 29 Ekim 1933 de yapılan kutlamalarda üç gün üç gece boyunca yurdun her yerinde çalınmış ve söylenmişti. 

​

Atatürk'ün sofrasında bulunduğu bir akşamda yeteneği layıkıyla anlaşılan Behçet Kemal, Atatürk tarafından 1934 yılının Ocak ayında halk edebiyatı ve gazetecilik alanında kendini geliştirmesi amacıyla İngiltere Cambridge Üniversitesine yollanmıştır. İngiltere dönüşü ​1935 yılında Halkevleri Müfettişi olarak görevlendirilmesi ile yurdun her tarafını gezmiş, halk şairleriyle ve halk sanatıyla yakından temas etmek fırsatını bulmuştur. Zaten bir köylü ve ziraatçı çocuğu olarak babasıyla küçüklükten beri Anadolu köylerinde dolaşan ve onlarla hemhal olan Behçet Kemal bu doğayı ve kültürü çok sevmiş ve bu sayede bütün varlığını Türk milletine ve memleketine adamıştır. Bu  görevi sırasında yaptığı gözlemlerle ilgili olarak Halk Partisi genel sekreterliğine sunduğu raporlar Türk toplumunun o dönemki fikirsel ve kültürel özelliklerinin olumlu gelişimini ortaya koyan önemli belgeler olmuşlardır.

​

Behçet Kemal Atatürk'ün ölümü ile derinden sarsılmış, Türk milletinin kurtuluşunda tel çıkar yolu Atatürk devrimlerinde gördüğü için yaşamının geri kalanını Atatürk'ü, devrimlerini ve anayurdu anlatmaya adamıştır. Behçet Kemal’in Atatürk’e bağlılığı sade şahsi sevgiden değil, Atatürk devrimlerinin memleketin ve milletin gelişmesi ve yükselmesinde tek çıkar yol olması inancındandır. Bu nedenle Behçet Kemal Çağlar Atatürk’ün ölümünden sonra da bu bağlılığı kendi ölümüne kadar hiç eksilmeden devam ettirmiş, hep bu inanç ve bağlılığın etkisi altında yaşamıştır. Gerek özel hayatı, gerekse toplum hayatındaki konuşmaları ve hareketleri ve bir müddet içinde bulunduğu politik hayatındaki davranışları hep bu etkinin izlerini taşır.

1939 ila 1940 senelerinde Yücel dergisinde çıkan yazıları ve Atatürk’e Rapor adlı şiirleri ile hükümetin tepkisini çekmiş,  radyodaki konuşmaları kendisinin Halkevi Müfettişliğinden ayrılmasına ve  radyodaki konuşmalardan men edilmesine ve hatta Halk Partisi Yüksek Divanına verilmesine sebep olmuştur. Bu durumda Ankara’nın havası hürriyet aşığı Behçet Kemal’in ruhunu sıkmaya başladığı için ikinci defa yedek subaylığa talip olmuş ve Ankara’da askeri fabrikalarda yapması lazım gelen askerliğini sınıfını değiştirerek Kars’a nakletmiştir.

Zamana uygun görülmeyen yazı ve söylevlerinin, sırf vatan sevgisi ile ve hürriyet aşkı ile hiç başka tesir altında olmadan samimiyetle yapıldığını sonradan anlayan zamanın cumhurbaşkanı bir doğu seyahatinde tifodan Sarıkamış Hastanesi’nde yatmakta olan Behçet Kemal’i hastanede ziyaret ederek alnından öpmüş ve gönlünü almış, bu suretle onun üzüntüsünü gidermiştir. Bu olay şairin her anlatışında gözlerinin heyecandan dolmasına sebep olacak kadar tesir etmiştir.

1943 senesinde askerlik sonrası Başbakan Saraçoğlu‘nu ziyaretinde kendisine milletvekilliği teklif edilmiş, 28 Şubat 1943 tarihinde yapılan 8.dönem Türkiye Büyük Millet Meclisi seçiminde meclise girmiş ve Erzincan milletvekili olarak görev yapmıştır. 25.1.1949 tarihine kadar hizmet etmiş, bu tarihte laiklikten taviz verilmesini ve genel gidişatı eleştirerek partiden ve milletvekilliğinden istifa etmiş, politikadan ayrılmıştır. Sonrasında İstanbul’a yerleşmiş, öğretmenlik ve yazarlık yaparak ömrünün sonuna kadar Atatürk sevgisi ve Atatürk devrimlerini yurt içinde yaymak ve yerleştirmek için bütün imkanlarıyla çalışmıştır. Bu arada doğru bulduğu fikirleri ve düşünceleri konuşmak ve yazmaktan çekinmemiştir. Bu yüzden vakit vakit takibata uğramış, radyodaki konuşmalarından men edildiği de olmuştur.

1953 senesinde Robert kolej edebiyat öğretmenliğine başlamış, 1969 senesinde ayrılmıştır. Bu sıralarda yine radyoda muhtelif konuşma ve hizmetlerine devam etmiş ve bir dönem Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu Yönetim Kurulu Başkanlığı yapmıştır. Kaleme aldığı pek çok eserinin yanı sıra lise ders kitabı olarak Ekrem Yirmibeşin ile beraber yazdığı Edebiyat Dersleri kitabı Milli Eğitim Bakanlığınca ders kitabı olarak okutulmuştur.

​

ESERLERİ bölümünde bahsedilen şiir kitapları, piyesleri, destanları, makaleleri, belgeselleri dışında radyoda yaptığı konuşmaları, 1925 yılından başlayarak Türkiye'nin hemen bütün edebiyat mecmualarında, günlük gazetelerinde çıkmış olan edebiyata, halk sanatına, politikaya ait yazı, şiir ve konuşmalarının sayısı bilinemeyecek kadar çoktur. Bunlara ilave olarak kendisiyle yapılan pek çok röportaj var. 1960’lı yıllarda Milliyet Gazetesi haftalık ilavesinde çıkan Ümit Deniz imzalı söyleşide amcam çocukluğunu anlatmış. Evlerinin temellerinin arasından bir yeraltı suyu geçermiş, onu dinleye dinleye uyurmuş. Mercan suyunun hatırasında böyle derin bir izi var. Hatta onun için bir şiir bile düzmüş

 

Irafa fincan koydum 

Yoluna bir can koydum 

Ben doğmamış kızımın 

Adını Mercan koydum

 

4-5 yaşındayken Kayseri’de dehşetli bir yağmur yağmış parklar taşmış, civarı su basmış. Köpük taşı toplamaya giden küçük Behçet Kemal’i de sular almış götürmüş, güç kurtarmışlar: "Ne olur demiş, su fena mı, tertemiz uçsuz bucaksız, pırıl pırıl." Nitekim 16 yaşında ilk İstanbul’a geldiği zaman da Sapanca Gölü’nü umman zannedip hayrete düşmüş. Su sesiyle büyümesine dair şunları söylüyor: "Dimağımda Mercan’ın öyle derin izleri vardı ki uykuya su sesiyle dalmanın öyle doyulmaz hazzı vardı ki. Avrupa’da iken yattığım odanın musluğunu açar, onun sesiyle uyurdum." Kendi çocukluğunu anlatması istenince de 1942 de Kayseri’de şöyle bir halk ozanı deyişi yazıvermiş:

 

Yalınayak basardım yaz kış toprağa 

Odun toplamaya giderdim dağa

Ata üzengisiz binmekti derdim

Bazlamaya çaman sürer de yerdim

Bezir yağı idi yanan lambamda

Yıldız saya saya uyurdum damda

Yufka pişirmeye firez yolardım

Yazları üst daldan kiraz yolardım

Yonca otlatırdım sarı tosuna

Bayılırdım yanık un kokusuna

Güzün değirmende nöbet beklerken

Büyük anam Yasin, babam Türküm ben

Ezberletirlerdi kışın her gece

Anam başucuma gelir gizlice

Keloğlan masalı söyler giderdi

Nutuk söyletmekti hocamın derdi

Amcamın yanında askerdim dimdik

Yazın köylü kışın şehirli idik

Mektepte leyliydim bir uzun kıştı

Kitaplar okudum aklım karıştı

Dünya güzelini düşümde gördüm

Denizi onaltı yaşında gördüm

Maden mektebine zorla giderken

Sonra Avrupa’yı dolaştım da ben

Çeşit çeşit süsler keyifler gördüm

Gene de gözünde tüterdi yurdum

Gurbette vatanı yaman özledim

Yine acıkınca çaman özledim

Yine yıkanmaya aradım dere

Bildim, çabalamam benim boşyere

Ben ki hep bu dağın taşın çocuğu

Yüzyıl geçse onbeş yaşın çocuğu

 

Bir başka vesile ile kendini yine bir manzum ile ifade etmiş:

​

Yunuslardan daha yaşlıyken başım

Çırpınır göğsümde yirmibeş yaşım

Her gece kendimden çıkar giderim

Orhon boyu Yuluğ Tigin yoldaşım

Yerde beni boğadursun kederim

Çoban olur yıldızları güderim

Mikelanj'ın ellerini öpmeye

Attila’nın terkisinde giderim

İmbiğimden geçen her haram, helal

En yakın arkadaşım Mevlana Celal

Başımda konuşur Mustafa Kemal

 

Behçet Kemal sanat yolculuğuna nasıl bir düşünce ve inançla çıktığını 1935’te Yücel dergisinde yayınlanan bir söyleşisinde şu satırlarla anlatmış: "Benim ruhum, denizin, ada çamlarının, Boğaziçi mehtabının işlediği bir dantela değildir. Ben 20 yaşıma kadar büyük şehir ve deniz görmedim. Fakat acunun en büyük, en temiz ve en derin halkı içinde yetiştim. Anadolu’da doğdum ve büyüdüm. Daha 15 yaşındayken saçımda ak ciğerimde verem tahayyül ederek yazmaya heveslendiğim zamanlar oldu sanmayınız. Ben edebiyata ağlayarak değil haykırarak, şüphelenerek değil inanarak başladım; haykıracağım şeyi ve inandığım şeyi yazmaktan başka bir şey yapmaya niyetim yok." Aynı söyleşide evlilikle ve neden bekar olduğuyla ilgili soruya da şöyle cevap vermiş: "Şairlikten midir nedir bilmem? İyi bir kız alsak kıza yazık! Kötü bir kız alsak bize yazık. Onun için şaşırdık kaldık!"

​​​​​​

Amcam Behçet Kemal Çağlar çok karizmatik, yakışıklı, hoşsohbet, coşkulu bir hatip ve şairdi. Atatürk’ü ve devrimlerini, Anadolu’yu, Türklüğü anlatan şiirleriyle olduğu kadar, radyo konuşmalarıyla, konferans salonlarını, meydanları, okul bahçelerini dolduran kalabalıklara gösterdiği doğaçlama hitabet yeteneğiyle de ünlüydü. Milli bayramlarda her çağrıldığı okula, konferansa koşarak gider, kürsüde coştukça coşar, özellikle Atatürk’ü ve devrimlerini anlatırdı. İnanılmaz bir hafızaya sahipti, okul çağlarında okuduğu ders kitabı hafızasına bütünüyle kaydolur, öğretmenleri bu duruma çok şaşırırdı. Binlerce mısrayı aklında tutar, kendi şiirleri kadar sevdiği şairlerin şiirlerini de eksiksiz olarak ezberden okurdu. Bazen o anda doğaçlama gelen mısralar, şiirlerle devam eder, seyirci coşar; sonunda, alkışlarla, heyecanlı tezahüratlarla, kimi zaman omuzlarda kan ter içinde kürsüden inerdi.​